Oś stanisławowska – urbanistyczny zabytek Warszawy (cz. 1)


Link 17.01.2010 :: 01:21 Komentuj (0)
cz. 1 Kanał Piaseczyński – Filtry

Dzisiejszy wpis poświęcam największemu chyba założeniu urbanistycznemu Warszawy, a mianowicie osi stanisławowskiej. Choć zdecydowanie mniej znana od innej XVIII wiecznej osi – Saskiej, jest od niej nie tylko znacznie dłuższa (ok. 7 km w porównaniu z 1,6 km), ale także bardziej złożona. Nazwana na cześć jej inicjatora, króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, oś łączyć miała Ujazdów z polami elekcyjnymi na Woli. Aktualnie założenie to widać wyraźnie na odcinku od Kanału Piaseczyńskiego nad Wisłą aż do ul. Ignacego Prądzyńskiego na Woli:


(kliknij, aby powiększyć mapę)

Jak widać z czasem oś przerwały inne inwestycje, jednak jej przebieg jest w dalszym ciągu wyraźny. Nie ogranicza się ona zresztą do prostej linii, którą król na początku kazał obsadzić z dwóch stron drzewami, tworząc tzw. Drogę Królewska, ale składa się także z gwieździstego układu placów, do których należą: pl. Na Rozdrożu, pl. Zbawiciela, pl. Politechniki na głównym szlaku, oraz pl. Unii Lubelskiej i pl. Trzech Krzyży w ramach gwieździstego układu ulic wytyczonych w tym samym czasie: Mokotowskiej (częściowo), Koszykowej, Polnej, Noakowskiego, Marszałkowskiej (częściowo), Śniadeckich i Al. Szucha.

Kanał Piaseczyński i Zamek Ujazdowski

Najważniejsza i najstarsza część osi. W miejscu, gdzie znajduje się zamek już w XV wieku znajdował się pałac Radziwiłłów mazowieckich, w którym gościnnie przebywała m.in. królowa Bona. Jednak murowany zamek o podobnych do dzisiejszych kształtach powstał dopiero w roku 1624 na życzenie króla Zygmunta III Wazy. Zaprojektowany w stylu wczesnego baroku przez Matteo Castellego miał służyć jako podmiejska rezydencja króla z przestronnymi ogrodami oraz widokiem ze skarpy na Wisłę. Koncepcja ta rozwinęła się za panowania Augusta II Mocnego, który zarządził budowę 820-metrowego Kanału Piaseczyńskiego u podnóża skarpy. W 1766 roku zamek zakupił Stanisław August Poniatowski i urządził w nim swoją siedzibę. W 1784 zamek został przekazany na koszary Gwardii Pieszej Litewskiej i przebudowany w stylu klasycystycznym.

Zniszczony w trakcie II wojny światowej został odbudowany w roku 1973. Obecnie mieści się w nim Centrum Sztyku Współczesnej.

Widok na Kanał Piaseczyński i Zamek Ujazdowski:



Widok na Kanał Piaseczyński ze skarpy wiślanej:



Zamek Ujazdowski:









Pl. Na Rozdrożu, Al. Wyzwolenia, osiedle Latawiec i pl. Zbawiciela

Za Zamkiem Ujazdowskim oś przecina wybudowana w latach 70. XX wieku Trasa Łazienkowska. Tuż za nią znajduje się to, co zostało z pl. Na Rozdrożu. Zarówno niegdyś jak i dziś jedno z najważniejszych skrzyżowań w Warszawie. Kiedyś skrzyżowanie Traktu Królewskiego z Drogą Królewską, dziś z Trasą Łazienkowską. Zabudowany jedynie od strony północno-zachodniej, od wschodu otoczony parkami, plac zdominowany jest przez biegnącą tu tunelem Trasę. Najbardziej zniekształcony z placów Osi, szykuje się tu jednak przebudowa związana z budową Muzeum Historii Polski, być może odzyska więc swój XIX-wieczny charakter.

Stan aktualny:



Plan:



Aleja Wyzwolenia i otaczające ją osiedle Latawiec (zbudowane na planie przypominającym kształtem latawiec, stąd nazwa) to fragment wpisanej w Oś Stanisławowską Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej. Charakterystyczna architektura socrealizmu z wykorzystaniem cegły na elewacji daje moim zdaniem bardzo przyjemny efekt. Miejsce ciche i spokojne, choć położone w ścisłym centrum miasta.







Plac Zbawiciela to jeden z moich ulubionych placów Warszawy. W wyniku zniszczeń wojennych niemal cała zabudowa placu była w opłakanym stanie. Odbudowano jedynie kościół p.w. Najświętszego Zbawiciela oraz kamienice pod numerami 6 (mieszcząca kościół Metodystów)oraz Mokotowska 19 (niedawno odnowiona i nadbudowana). Reszta placu to powojenna zabudowa socrealistyczna z podcieniami i kolumnami. Całość tworzy jedno z najpiękniejszych miejsc w mieście. Króluje tu niepodzielnie kościół najświętszego Zbawiciela, wybudowany w 1901 roku wg. Projektu Stefana Szyllera góruje nad cała okolicą swoimi urodziwymi, strzelistymi wieżami, pięknie podświetlanymi w nocy:









Ul. Nowowiejska i pl. Politechniki

Nazwa ulicy wywodzi się od osady powstałej w XVIII wieku na miejscu wsi Ujazdów, którą nazywano Nową Wsią. Szybko wchłonięta do Warszawy, pozostawiła tu jednak swój ślad. Nowowiejska prowadzi od pl. Zbawiciela aż do Filtrów, które wybudowane w latach 80. XIX wieku w najbardziej drastyczny sposób przecięły Oś Stanisławowską. Choć powinna to być ulica reprezentacyjna, znajduje się obecnie w opłakanym stanie. Chyba najgorsze torowisko i asfalt w Warszawie. Co jakiś czas pojawiają się co prawda informacje o remoncie, ale nic więcej. Mam nadzieję, ze niedługo zostaną spełnione, gdyż ten kawałek Osi ma naprawdę ogromny potencjał stania się ciekawym deptakiem na odcinku pl. Zbawiciela - pl. Politechniki.

Z zachodu w stronę pl. Politechniki:



W stronę Filtrów:



Plac Politechniki zawdzięcza swoją nazwę, a jakże, Politechnice Warszawskiej. Jej monumentalny gmach główny został wybudowany przy placu w latach 1899-1901 również wg. Projektu Stefana Szyllera. Plac otoczony jest od północy i wschodu kamienicami (w tym powstającą od lat monstrualną narożną „kamienicą” miedzy Nowowiejską a Śniadeckich), od południowego-zachodu zaś za pasmem zieleni stoją budynki Politechniki. Ogólnie cała okolica placu oraz zachodniej Nowowiejskiej opanowane są przez PW i jej dziesiątki wydziałów.







Koniec naszej dzisiejszej podróży stanowią Filtry Lindleya, inwestycja z lat 1893-96. Największa i jedna z najbardziej udanych inwestycji warszawskich końca XIX wieku, ale jednocześnie ostateczny kat Osi Stanisławowskiej w jej kompletnym założeniu. O ile bowiem nad torami kolei warszawsko-wiedeńskiej można by zbudować kładki, o tyle Filtry są barierą nie do pokonania. Ale barierą z niewątpliwym urokiem. Rzut oka:





Na razie to tyle, ale za jakiś czas, może na wiosnę, przygotuję część drugą, dotyczącą układu gwieździstego placów i ulic w ramach koncepcji Osi Stanisławowskiej. Pozdrawiam!

Stare i Nowe Miasto nocą


Link 04.01.2010 :: 13:23 Komentuj (0)




















Starówka warszawska. Po Powstaniu Warszawskim praktycznie zrównana z ziemią, zresztą częściowo zniszczona już w trakcie kampanii wrześniowej. W latach 1945-47 odgruzowana i oczyszczona, znaleziono wtedy pozostałości zabudowy średniowiecznej i renesansowej, w tym elementy Barbakanu i baszty rycerskiej. W 1948 roku przyjęto plan odbudowy Starego i Nowego Miasta z Barbakanem, w formie przypominającej średniowieczną. Forma, w jakiej odbudowano Starówkę może budzić kontrowersje. Nie ma ona wiele wspólnego z tym co było tam przed wojną - powstała trasa W-Z, w miejscu wielu kamienic odtworzono stare fortyfikacje. Trudno jednak oprzeć się jej urokowi. Jedyna okolica w Warszawie o tak gęstej i klimatycznej zabudowie, na pewno jeszcze tu wrócę.

Karowa


Link 25.11.2009 :: 15:48 Komentuj (0)


Wiadukt na ulicy Karowej im. Stanisława Markiewicza, niedawno odnowiony. Zbudowany w roku 1905 w celu połączenia ul. Karowej górnej, z Karową dolną. Zaprojektowany w stylu neorenesansu przez Stefana Szyllera. Rzeźby dłuta Jana Woydygi. Kilka kroków od Krakowskiego Przedmieścia, ale zupełnie inaczej. Cisza i piękny widok ze skarpy. No i sam wiadukt, niezwykły na pewno na skalę warszawską.

Popołudnie na Sowiej


Link 25.11.2009 :: 11:33 Komentuj (0)




Witam na moim photoblogu.
Zaczynam od ulubionego zdjęcia ze spaceru po starówce i Mariensztacie z grudnia zeszłego roku. Ulica Sowia, w najbliższym sąsiedztwie wiaduktów mostu Śląsko-Dąbrowskiego i Wisłostrady. Tutaj jednak, pod czujnym okiem żeliwnej sowy, panuje spokój.

Mam zamiar aktualizować bloga w miarę regularnie, zatem zapraszam ponownie już niedługo.
Miłego przeglądania!

Strona główna

Archiwum

2021
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2020
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2019
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2018
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2017
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2016
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2015
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2014
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2013
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2012
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2011
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2010
grudzień
listopad
październik
wrzesień
sierpień
lipiec
czerwiec
maj
kwiecień
marzec
luty
styczeń
2009
grudzień
listopad

Kategorie

Warszawa(4)
Piaseczno(1)
Świat(1)

Linki

powered by Ownlog.com & Fotolog.pl